کمال‌طلبی چیست و چرا به ما ضربه می‌زند؟

تعریف کمال طلبی

تعریف کمال طلبی در دیکشنری آکسفورد

کمال طلبی یعنی این‌که فرد، استانداردی را که حتی یک پله‌ پایین‌تر از کامل و ایده‌آل است، نمی‌پذیرد.

تعریف کمال طلبی توسط هالندر

کمال طلبی یعنی این‌که از خودمان و دیگران انتظار داشته باشیم کیفیت عملکردشان، فراتر از چیزی باشد که واقعاً به اقتضای شرایط، لازم و ضروری است.

تعریف کمال طلبی دیوید برنز

کمال طلبی ویژگی کسانی است که استانداردها و هدف‌هایی را انتخاب می‌کنند که قابل دستیابی نیست و منطقی هم برای تعریف آن سطح بالا از استانداردها و اهداف وجود ندارد.

این نوع مجبور کردنِ خود به پیگیری اهدافِ غیرقابل دستیابی، اگر با این دیدگاه همراه شود می‌تواند مخرب و آسیب‌زننده باشد:

«ارزش من به این است که بتوانم به عملکرد و موفقیت‌هایی که برای خود تعیین کرده‌ام برسم.»

تعریف کمال طلبی توسط کارگروه شناخت‌های وسواسی اجباری (به نقل از کتاب درمان کمال گرایی با CBT)

میل به پذیرفتن این باور که برای هر مسئله‌ای یک راهکار کامل و بی‌عیب و نقص وجود دارد.

و نیز این‌که انجام بی‌عیب و خطای هر کاری، نه‌تنها ممکن است، بلکه ضروری نیز هست؛ و حتی اشتباهات بسیار کوچک، می‌توانند نتایج نامطلوب بسیار جدی داشته باشند.

تعریف DSM از کمال طلبی (با عنوان Rigid Perfectionism)

تلاش پیوسته و انعطاف‌ناپذیر برای این‌که همه چیز بدون ایراد بوده و هیچ مشکل و خطایی وجود نداشته باشد؛ و به‌کارگیری این قضاوت سخت‌گیرانه در مورد خود و دیگران.

قربانی کردن به موقع بودن به نفع کامل و بی نقص بودن.

باور به اینکه فقط یک راه درست برای انجام هر کاری وجود دارد.

سرسختی تغییر دیدگاه های خود و توجه افراطی به جزییات و نظم و ساختار.

و اما تعاریف دیگر : کمال طلب ها نسخه همه اتفاقات دنیا را با قانون همه یا هیچ میپیچند یعنی نتایج کارها یا شکست کامل است یا موفقیت کامل.

مثالی از افراد کمال طلب دانش آموزی که موقع انتخاب رشته دانشگاهی فقط دانشگاه تهران را میزند یا ورزشکاری که نتایج مساوی با دوستش را یک شکست افتضاح می داند و یا نقاشی که نقاشی هایش را آنقدر در نمایشگاه نمی گذارد تا موزه هنر معاصر به سراغش بیاید و یا روزنامه نگار جوانی که فقط با نوشتن در روزنامه همشهری جوان راضی نگه اش می دارد .

و جالب اینکه ته تمام این آرمان های بالا بلند یک ترس ظریف از شکست خوردن خوابیده که این ترس باعث می شود فرد همیشه در حالت تنش و اضطراب باشد.

افراد کمال طلبی هستند که علاوه بر سخت گیری هایی نسبت به خود نسبت به دیگران هم این معیار های سطح بالا را دارند و از آنها انتظار دارند که کارهایشان را بی عیب و نقص انجام دهند .

نسبت به دیگران متوقع و منتقد هستند در نتیجه این افراد در رابطه با افراد نزدیک دچار مشکل می شوند و به همین خاطر رضایت کمتری از روابط بین فردی خود دارند .

در بعضی از کتاب های روانشناسی کمال گرایی، کامل گرایی، کمال طلبی یا ایده آل گرایی همه یک مفهوم را می رسانند ولی در واقع بین کمال گرایی و کمال طلبی تفاوت های قابل توجهی وجود دارد.

کمال گرایی جنبه مثبت را نشان می دهد که شخص استاندارد های بالای قابل قبولی را برای خودش در نظر می گیرد که برای رسیدن به آن استاندارد ها تلاش خودش را می کند و اگر به شکست منتفی شد و به نتیجه نرسید احساس بی ارزش بودن نمی کند و معیاری برای ارزش خودش انتخاب نمی کند.

در کمال گرایی که جنبه مثبت دارد افراد همین که امروزشان از دیروزشان بهتر باشد احساس بهتری دارند و مدام دنبال کامل بودن و بی نقص بودن نیستند .

اما کمال طلبی یا کامل گرایی : اینگونه افراد دوست دارند کاری بودن عیب و نقص انجام دهند در واقع یا کاری را انجام نمی دهند یا انجام می دهند ولی دوست دارند بی عیب و نقص باشد و کم پیش می آید که این افراد کاری را بدون عیب شروع کنند .

به موضوع به صورت صفر یا صد نگاه می کنند یعنی یا باید کار را کامل انجام بدهند و یا اینکه کلا کاری انجام ندهند .

در افراد کمال طلب بهتر شدن امروز نسبت به دیروز  احساس رضایت را در آنها ایجاد نمی کند .

همیشه دوست دارند بهترین باشند، بدون هیچ ایرادی به خاطر همین لحظات خیلی سختی را تجربه می کنند .

به موفقیت خاصی نمی رسند و اگر هم برسند آنقدر حالشان خوب نیست . در واقع فرد با انتخاب معیار های خیلی بالا و غیر واقعی به هدف نمی رسند که هیچ همان ابتدا قبل از شروع کار از انجام کار منصرف می شوند .

لذت را از خودشان می گیرند .

کمال طلبی دشمن اعتماد به نفس است که باعث می شود عزت نفس، اعتماد به نفس و رضایت از زندگی را افراد کمال طلب از دست بدهند.

افراد کمال طلب به حرف مردم خیلی توجه می کنند و توقع دارند که هیچ کس از آنها ایراد نگیرد که یک توقع بی جا و غلط و خنده دار است و این توقع که همه را راضی کنیم آسیب جدی ای به ما وارد می کند.

قبل از شروع هر کاری دوست دارند بهترین باشند یعنی بالاترین سطح و معیار را برای خودشان انتخاب می کنند و بعد چون ابزار و وسایل رسیدن به آن هدف را ندارند کار را به تعویق می اندازند و در آخر آن کار را رها می کنند.

صحبت های شخص کمال طلب

می خوام کسب و کار جدیدی را شروع کنم و برای آن هیجان دارم، خب اول کار سایت خیلی مهم است. باید یک سایت بسیار عالی انتخاب کنم حداقل در حد آمازون .

شروع به کار می کند و بعد می گوید : ای بابا چه سایت بیخودیه ! هر کاری می کنم سایت عالی نمی شه .

فعلا سایت نباید رو نمایی بشه .

اصلا نخواستیم سایت رو بی خیال بریم سراغ کسب و کاری که سایت نخواد .

بالاخره یافتم من باید این کسب و کار را شروع کنم چون سرمایه خیلی زیادی نمی خواهد‌.

در مورد سایت حتی بهترین برند ها هم در ابتدا بهترین سایت را ندارند بلکه در اوایل ایراداتی را هم داشته اند که به مرور زمان بهتر شده اند .

ویژگی افراد کمال طلب :

  • اعتماد به نفس پایین، عزت نفس پایین،‌ نارضایتی از زندگی
  • توجه زیاد به حرف مردم
  • به دنبال تایید دیگران
  • فرار از ایراد‌هایی که دیگران ممکن است از او بگیرند .
  • افسردگی
  • اضطراب
  • اعتقاد به اینکه برای هر مسئله یک راه حل بی عیب و نقص هست
  • جذب کسانی می شوند که کمال طلب باشند
  • متاهل ها طرح به کمال رساندن همسر را دارند
  • تفکر همه یا هیچ دارند
  • به صورت افراطی عمل می کنند.

تعریف کمال طلبی مثبت و منفی

کمال طلبی مثبت : در کمال طلبی مثبت فرد معیار های بالا را در نظر می گیرد اما به جای اینکه رسیدن یا نرسیدن به معیارها برایش مهم باشد،‌ نفس تلاش کردن برای رسیدن به هدف برایش مهم است .

کمال گرای مثبت از کار و تلاش لذت می برد و سعی دارد کارشان را به بهترین نحوی که می توانند انجام دهند.

کمال طلبی منفی :

در مقابل کمال طلبی منفی بیشتر به این فکر می کنند که مبادا اشتباهی از آنها سر بزند. هیچ وقت کاملا احساس پیروزی نمی کنند، هر چقدر هم که به موفقیت دست پیدا کنند احساس رضایت نمی کنند و خود را سرزنش می کنند .

ویژگی های افراد کمال طلب

  • به دیگران اعتماد کامل ندارند که کاری را به آنها واگذار کنند وتمایل دارند خودشان همه کار ها را انجام دهند .
  • استاندارد های سخت گیرانه نسبت به خود و دیگران دارند
  • در نهایی کردن کارها مشکل دارند چون همیشه فکر می کنند از این بهتر هم می شود آن کار را انجام داد .
  • از کلمه (باید) زیاد استفاده می کنند که باید فلان کار را حتما انجام دهم و دیگران هم مجبور از پیروی این باید ها هستند و اگر پیروی نکنند ناراحت می شوند .
  • سرزنش خود را بار ها و بار ها برای کاری که به نظرشان اشتباه بوده
  • ترس از بازنده بودن :‌ زیرا شکست را مساوی از دست دادن ارزش خود می دانند .
  • اعتقاد به اینکه افراد به آسانی به موفقیت می رسند با کمترین تلاش و کمترین خطا و استرسهای عاطفی
  • کوشش های خود را پایان ناپذیر و ناکافی می دانند
  • اعتماد به نفس پایین، عزت نفس پایین،‌ نارضایتی از زندگی
  • توجه زیاد به حرف مردم
  • به دنبال تایید دیگران
  • فرار از ایراد‌هایی که دیگران ممکن است از او بگیرند .
  • افسردگی
  • اضطراب
  • اعتقاد به اینکه برای هر مسئله یک راه حل بی عیب و نقص هست
  • جذب کسانی می شوند که کمال طلب باشند
  • متاهل ها طرح به کمال رساندن همسر را دارند
  • تفکر همه یا هیچ دارند
  • به صورت افراطی عمل می کنند.

علت کمال طلبی

کودکی ( والدین قدرت طلب‌ )

پدر یا مادری که از ابتدا به کودکش این را القا کرده که همیشه ما درست می‌گوییم . همیشه حق با ماست و همیشه ما درست رفتار می کنیم و کودک را با تنبیه مجبور می کنند به معیار های والایش دست پیدا کند.

به معیار های غیر واقع بینانه ای که کودک نمی تواند به آنها دست پیدا کند.

کودکی ( والدین کمال گرا )

مثال گندم ز گندم بروید جو ز جو

والدینی که کمال گرا هستند که نه تنها موفقیت های فرزندشان را کوچک می‌شمارند حتی موفقیت های خودشان را هم قبول ندارند .

شخصیتی وسواسی و بیش از حد منظم دارند به همین خاطر کودکان این افراد هرگز احساس خوبی نسبت به موفقیتشان ندارند و در نتیجه احساس خوبی نسبت به خودشان ندارند و هیچ وقت نتوانستند والدینشان را خشنود کنند .

باور های فرد :

نیاز به تایید : همه افراد مهم زندگی من ( والدین، دوستان،‌ همکاران، همسر و … ) باید مرا تایید کنند و دوست بدارند .

نگرانی بیش از اندازه : چه موقعیت حساس باشد و چه نه، من باید به هر حال نگران باشم .

مقایسه شدن دائم با افرادی که به موفقیت رسیده اند توسط افراد مهم زندگی

والدین سخت گیر

تایید مشروط : با توجه به میزان کاری که می کنند تشویق یا دوست داشته می شوند بنابراین عزت نفس آنها بر اساس معیار های بیرونی دیگران شکل می‌گیرد و آنها آسیب پذیر و حساس می شوند و برای حفظ ارزشمندی خود کامل بودن را تنها راه دفاع می دانند .

خود را دست کم می‌گیرند

رگه هایی از بدبینی را دارند : نسبت به آینده خوشبین نیستند و در مورد آینده نگرانند .

به جزئیات توجه افراطی دارند.

روش و مدل درمانی

مدل درمانی که ما مدنظرمان است اینگونه است که ما به گذشته برمیگردیم و ریشه های کمال طلبی را در گذشته جست و جو می کنیم و همین که مراجع بداند که علت کمال طلبی اش چه بوده ؟

همین دانستن باعث می‌شود که خودتان و کمال طلبی تان را بشناسید .

این آگاهی خود به خود در کنترل کمال طلبی به شما کمک می کند . در واقع هرچه هشیاریتان در مورد کمال طلبی افزایش پیدا کند بهتر می توانید آن را کنترل کنید.

در واقع با کنکاش در گذشته شما ببینیم که از کجا شروع شده و ریشه و علت های آن در گذشته چه بوده و همین آگاهی به شما کمک می کند که این موضوع را بهتر درک کنید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *